बालकृष्ण 'पासा'

पोहँलागा (माघ महिन) य् थउ तु महिमा दमु । आम्कुं स्वस्थानी द्यउय् साँफर ब्वङन् व्रत कायेन् लच्छिटुल्के स्वस्थानी देवी त पुकार येङन् थउ मनकु टोङ खँ दोखुनुं पुर्ण थ्वजु हङन् सुन्हिन्नसि खो वतिकु म्वर लुयेन् थिछाक नयेन् आमुङ् चि, मसला हातिङ् मतयेन् दकेय् केँ नयेन् च्वइँ मल्गु व्रत ।

स्वस्थानीय् व्रतय् खँ लाइमल्न चन्द्रावती, नवराज जुजू, गोमा बोर्मुन्, सतिदेवी, जालन्धर, विष्णु, महाद्यउ, कामदेव, रति थिनागु द्यउपे बाखन् ङेइदमु हर्स त्रिपुरासुर, तारकासुर थिनागु दैत्य राक्षस व घत्केङ महाद्यउय् पीठ पे खँ ङेनगु ।
आन्थि तु स्वस्थानी साँफर कु दउ ठाइँपे खँ लार्नसिन् शालिनदि हङ ख्वय् ( खोला )
प्रसङ्ग पितयेर, उ ख्व छिजि नेपाल देशय् येँ (काठमाण्डौ) लान् १७ किलोमीटर टायेन् सक्व हङ देशकु दमु । सक्व हङन् आँकु च्वंगु मिपे थउ नेपाल भाषान् हतहिन् । पर्वते भाषान् रि साँखु हङन् ओँसिरहिन् ।
सक्व साँखु त शंखरापुरुं हतहिन्, आले स्वस्थानीय् ल्याखान् रि लावण्यदेश हङन् ओँसिकेतरै ।

शंखरापुरय् नाम कार्न कार्न शंखपु आले उ तु शंखपुलान् हिलेन् साँखु जुरा हङन् मनकु टोइँमल्गुं खोइँदमु । आन्थितु साँखुलान् लिबि लिबि थउ भाषा छ्याल्न सक्व जुर वंगु रा । येउता जुर्सं सक्व देशय् थउ तु महिमा दमु । उ ठाइँकु नेवारपे बाहुल्यतातु दमु ।

पूर्वखेन्न नगरकोट, दक्षिण खेन्न तेलकोट वन व चाँगु नारायण द्यउ, पश्चिमकु सुन्दरीजल, ईन्द्रायणी आले उत्तरखेन्न शिवपुरी पाखा व बज्रयोगिनी द्यउय् दात्तिकु च्वंगु सक्व देशय् दुपान ट्वाल ट्वालकु घत्केङ द्यउय् द्येगल पेन् दमु । ठाइँ ठाइँकु भजन कुठी, (पाटी), द्यउ छेँ, गुठीछेँपेन् येक्कु दमु । आन्थितु सक्व देश दुपान ठाइँ ठाइँकु लुङावती पेनुं दमु ।

सक्व देशकु पिखेन्न पिगुर लुखा दमु । आमु लुखा त द्यउ दुतकाय् लुखा, इरि दुत काय् लुखा, पाहुना दुत काय् लुखा व सिकु पित छवय् लुखा हतहिन् । उ देशकु महाद्यउ ट्वाल, साल्खा ट्वाल, सुन्ट्वाल, चलाखु ट्वाल, भौढ्वाका ट्वाल, पुखुलाछि थें तु मेमेबु येङन् च्यागुर ट्वाल दमु । स्वर्नसिन् ओप्तेचा तर उ ठाइँय् महिमा ड्वाक्कु दमु ।

सक्व देशकु जात्रापेनुं येक्कु दमु , उकुय् मूल जात्रा हङ तु बज्रयोगिनी जात्रा खेउँ । उ ताक्कु घत्केङ् ल्याखान् भ्वस नइ ज्ये येतहिन् । आँकुलान् थन्केसि जुयेन् च्वंगु स्वस्थानीय् बाखन् लायेन् व्रत च्वङ जात्रा खेउँ । उ ताक्कु नेपाल देशकु च्वंगु मिपेन् घत्केङ् येरहिन् ।नाघ कोरोना येइ स्वयेन् हाखेन तु उ मेला दोङ लागिन् खासै आनागु बामलकु म्वजुर तर थापरे हर्स कोरोनाय् सोँपुल्कु येउ व्यथान् मन्न टोङ थेँ मिपेन् मायार्सं व्रत च्वंगुपेन् च्वँङन् च्वनहिन् । थउ थउ गाडी मोटर दउपेन् स्याउदाइ त स्वइत वङन् च्वनहिन् ।

सक्व देशय् स्वस्थानी बाखन क्येइँरि व व्रत च्वइँरि जुकुन् मखे, उकुय् 'माधव नारायण, माधव नारायण ' हङन् ओन्सामिपेन् ब्वँकुतु तुलेन् बुलेन् वङ व मिसामि पिसिन् ठाइँ ठाइँकु लोखुन् जलधारा बिये स्वर्न घत्केङ् छुकु चाइदमु । आले छेँकु च्वङन् व्रत येकु पिसिन् माधव नारायणय् मूर्ति ज्वङन् लिङाउ त न्हिलोखु लुयेन् स्याउदारहिन् ।

मेघ जुकुन् शंखरापुर नगरपालिकान् थिता सूचना ङेङ्केयन् पिपानलान् येउपिस्त सतर्कता जुइत इनाप येङन् तरहिन् । द्यउय् ठाइँ स्वइरि, स्याउदाइरि हङन् घत्के हुल मयेङन् वन्स बाँलकु तु खेउँ । आले येउ पिस्त बाँलस्के व्यवस्था येरिउरि ज्ये खँ आँकु च्वंगु व दउ सामाजिक कुठीय् खेउँ । द्यउ व मिपेन् थउ जुर्सं व्यथा थउ मखे हङ खँ दोखुसेनुं थुकेइ मल ।

स्वस्थानी देवीन् दोखुसे तं भिंगु आशिक बियेन् दोखुसेतं कल्याण थयेत् इसिन् भिंगु टोनगु ।