थनुकेसीय प्रतिस्पर्धात्मक व्यलाकु पिपानलान सोर्ङ कत्छीन्गु खोइदर्ङङ् दुपान दुपान मिपेन् गत्के तनाव, निराशा हो मानसिक थकाननाप जुधैजुएन चोनहिन् । प्रबिधीय बिकासनाप मित संसार दुपान ट्वाक्स्याङन तर्सङ्, मिय मनत टुक्राएङन् तए खोइदम् । आमकारणन यिनागु व्यलाकु ध्यानय महत्व गत्के खोइदम् ।

थनुकेसी छिजी दिमागन् आराम नापमलत । छिजी गर्छिङ् सुम्मके चोइमफगु । खाली ज्यखँ, फोन, परिवार, सामाजिक सञ्जाल नाप ट्वाकस्याङन निच्छी छिजी मन यिनागु गत्के खँन् थिखाएन चोन । ध्यान्न छिजी दिमागत शान्त यतै । बाँतिचा जुकुन ध्यान यत्ङङ् गत्के फाइदाजुउ अनुसन्धान पिसिन् केनै ।
छिजी चेतना खाली पित खेन्न केन्द्रित जुएनचोन । तर, छिजीन थउ दुपान मोसोगु । दुपान सोर्गुहर्स ड्वाकु ड्वाकु समस्यात सजिलोन्तुङ् समाधान यरिफरगु । ध्यानन छिजीत थउ दुपान सोइरी कला सेनैं । ध्यान अभ्यासन सजगता बढ्यातै । होस बढैजुएनली छिजीन हातिङ् खँ बाँमलकु यरिमफगु । बेहोसकु मिन बाँलकु यरि मफउ । 

मिपिसिन बाँलकु यरिय लागि प्रयास मेङरी पक्कै मखे । तर, मि पिसिन यङ प्रयास पिपान जुकुन जुर । थउ मनत थुइत मेहनत यङ खोइमद । छिजी थौं मनत मोथुके जीवन बाँलकु जुइ मफौं ।

छिजीन दोखुनु सोएन हाखेन बचन बाँलकु यरि मल । छिजी मुथुलान शब्द पित यइ सोएन हाखेन सोचेङन जुकुन पितकाइमल । मुथुलान पितयउ शब्दन् गुन्त्ङ् असर मोजुके पितकाइमल । शब्द गलत परै जुर हर्स मिपेनाप सम्बन्ध बर्बाद जुइफरै । मेबु खँ हङ सोच बाँलकु जुइमल । सोच बाँमलकु जुर हर्स छिजीन यङ् हरेक खँ बाँमलकु जुएनओन । मेबुखँ हङ ब्यबहार बाँलकु जुइमल । उ सोगुर खँ बाँलकुजुइत ध्यान यरि मल । ध्यान यल्पनुङ् यकुमिपिन जुकुन उ खँय पालना यरिफरै ।

ध्यान हङ् बर्तमान व्यलाकु होस यङन् चोइरी खेङ् । ध्यान थिनुकुतुङ् गहिरो मोजु । आमेलागिन धैर्यता आबश्यकता मल । बाँलकु ध्यान यरित पहिला ध्यानय बारेकु ज्ञान थुइमल । ध्यान यउ ब्यालाङ् यरिफरगु । तर, सुनि हो बल्नि यरि बाँलकु हात्तहर्स आम ब्याला शान्त जुर । 

ध्यान हरिहो गत्केथेंत लगैजुर मन त शून्य दकेइमल, हातिङ् सोचेरी मजि, तर वास्तविक ध्यान आनागु मखे । मनकु विचारपेन यर, वन, लितङ् यर । ध्यानन आम विचारपिस्त दमन मखे, स्वीकार यरिरि मुल केनै । गुल्प मिपिसिन थउ विचार पिस्त ‘विचार’ कु सोई सेनै, आम बिचार पिसिन थउत असर मयत । मन यचउ जुएन वन, निर्णयपेन् सहज जुएनवन ।

बौद्ध दर्शन मध्य दोखुनु सोएन सरल, वैज्ञानिक हो व्यावहारिक ध्यान पद्धति खेङ्—आनापानसति । श्वासकु सोइरी जुएलागिन गुङ् विशेष संस्कार, मन्त्र हो पृष्ठभूमि माल । सास वा यल्पनुङ छिजी नापतुङ् जुयलागिन् ध्यान सुरु यरित सास दइहो गत । आनापानसतिकु थउ सास गिनागु खेङ् आन्थितु स्विकार यरि मल । सास दुत वङ्गु हो पित वङ्गु सोइरी तुङ् मूल उद्देश्य खेङ् । मिन जब सास दुत वङ्गु हो पित वङ्गु  सोएनली मन पनि स्थिर जुएनवन ।

आनापानसति अभ्यास यरित आनागु ठाकौं हातिङ् तयारी यरि माबाल । गिबी चोंइत  सजिलो जुर आकुतुङ् चोन्स जिर—मेच, चकटी, आसन एउता जुर्सङ् । शरीर त हलुका तइमल । जों सिधा यङन चोंइमल । गसान् मिखा तिसियन थउ नासय हाखेन सास सोइमल । शुरुशुरुकु मिखा तिसियनली खँ गत्के यर । आम्त कम यरित नासय हाखेन दुतओङ्गु मितओङ्गु सास त सोइमल ।

ध्यान सुरुयत्ङ् प्रायः जम्मैन मन चलैजुइरी समस्या भोगेतै । मन पुरान खँकु वन, गुल्प भविष्यय खँकु वन, गुल्प ज्य लगैमोजु खँकु वन । उ सामान्य प्रक्रिया खेङ्, असफलता मखे । मन बिएन वन हर्स ध्यानलान पित यइमाल खाली सिई दइ मल्दन मन बिएन वन । आले लितङ् सासकु सोंइमल । गुली होस पूर्वक सास त सोेरैं मनत बिस्तारन स्थिर र सजग जुयनवन ।

आनापानसति अभ्यासन जीवनकु बेस्न गरकु परिवर्तन हारैं । पहिला परिवर्तन भावात्मक स्तरकु खोंइदम । मिपेन सुनी नसि बल्नि टुल्के राकयरिरि, पिरकाइरी, निरास थिनागु भावनापेन महशुष यङनतुङ चोनहिन् । तर ध्यान यङनली चाड्ङ प्रतिक्रिया मबिएन आम भावनात्ङ् सोंइरी बानी बसैजुर । राक यर्स पहिला सोरै, आकुलान जुकुन प्रतिक्रिया बिरै । मनय अवस्था यचउ जुउजुएलागिन भावनाय बोझ हलुका जुएनवन ।

दोस्रा हिल्गु मानसिक स्पष्टता खेङ् । मन थाकैजुर्ङ चिचा चिचा खँपेन ड्वाकु समस्ता थें लगैजुर । तर ध्यान यङन वन्ङ मनय ग्वासन हटै जुएन वन । निर्णयपेन् चहकिलो जुर, ज्यकु फोकस बढईजुर आले जीवनय चुनौतीपिस्त सहज रूपकु सामना यरि फरगु । ब्वङन केनै, आनापानसति ध्यानन शरीरय तनाव हार्मोन ‘कर्टिसोल’ घटायतै, रक्तचाप सन्तुलनकु तरै निर बाँलकु दकेरै आले मनत शान्त दकेरै । यल्पनुङ् ध्यान यत्ङ एन्जाइटी, तनाव हर्मोनत कम यतै हर्स मस्तिष्कत शान्त यतै । ध्यानन शारीरीक, मानसिक हो भावनात्मक स्वास्थ बाँलकु यतै । आन्थितुङ् ध्यानन चेतनातङ् विकासुङ यतै ।

तेस्रा हिल्गु आत्म–बोधकु खोइदम । ध्यान यत्ङ मिपिस्त थउ दुपान हाति जुएनचोन, हात्त जुएनचोन हङ खँ गसान न थुएनवन । आम बानीन जीवनत कत्छीन्गु दकेरै । ध्यानय सुन्दरता उतुङ् खेङ् कि गत्के व्यला हो बिशेष वातावरण माल । निरन्तरतातुङ् उय शक्ति खेङ् । 

निरन्तर अभ्यासन मनय गुणस्तर तुङ् हिल—विचारपेन् हलुका जुएन वन्, शरीर हल्का महसुस जुएन वन आले सम्बन्धपेन् बाँलकु जुएन वन् । मन शान्त जुर्ङ मि दयालु, सहृदय हो सहनशील बनैजुर । अन्ततः ध्यान हो आनापानसति गुङ् रहस्यमय साधना मखे । उ मनत बुझैजुइरी, स्वीकार यरिउरी हो रूपान्तरण यरिउरी प्राकृतिक प्रक्रिया खे्ङ् ।

सास नाप चोंइरी सरल अभ्यासन मिय जीवनकु गहिरो आन्तरिक शान्ति, स्पष्टता हो स्वतन्त्रता हाइ फरै । थनुकेसीय व्यस्त संसारकु, पिपानय हल्लान् मनत निरन्तर विचलित पारेङन चोन, बाँतिचा समय जुर्सङ् थौंनाप चोंइरी कला बेस्न महत्वपूर्ण खँ खेङ् । मनत बुझैजुइरी, थौंत परिवर्तन यरित आले जीवनकु सन्तुलन म्वाल्गु यउसेत्ङ् आनापानसति ध्यान थिगुर अमूल्य उपहार खेङ् ।

आदर्श प्रधान
रेकी माष्टर, लाइफ कोच्
होलिष्टिक माइण्ड्स एण्ड लाइफ सेलिब्रेसन सेन्टर